خانه زبان، آداب و رسوم طالقان زبان و گويش كرود ضرب المثل ها و اصطلاحات کرودی


ضرب المثل ها و اصطلاحات کرودی

کرود
چهارشنبه, 20 خرداد 1388

کله شی خرچنگ راست گردسی

kaleshi kharchengh rast gardesi

معنی: بیش از حد عصبانی شده

شرح:  خرچنگ کنایه از رگ های روی پیشانی است که در اثر عصبانیت تیر می شود و نشان از عصبانیت است

-------------------------------------------------------

پارساله چوچکا امسال چوچکی جریق وریقه

Parsale chocheka emsale chocheki jerighe verighah

معنی: سرو صداو مشاجره گنجشک پارسال و گنجشک امسال

شرح: وقتی یک نفر تازه از گرد راه رسیده، بدون توجه به کسانی که قبل از او در گیر کاری بوده اند در مورد آن کار  اظهار نظر میکند  میگویند........

------------------------------------------------------

هفت انبومی سربند

معنی: بند سر هفت انبان

شرح: آدم بسیار زرنگ، ادم آب زیر کاه، هفت خط

------------------------------------------------------

بزک بسته نین، سرآدین رقصش بین

معنی: بز را بسته نگاه نکی، رهایش کن رقصش را ببین

شرح: این ضرب المثل معادل فلفل نبین چه ریزه بشکن ببین چه تیزه فارسی است

------------------------------------------------------

فلانی اگر صدتا چاقو بسازه یکیش دسته نداره

شرح: این فرد همه حرف هایش بی اساس است، حرف هایش اعتباری ندارد

------------------------------------------------------

بزی اجل سر بیا قصابی نانه میخوره

Bezi ajal sar bia ghasabi nane mikhora

معنی: اجل بز که سر آمده باشد نان قصاب را میخورد

شرح:وقتی سرنوشت یک نفر برایش مقدر شده باشد ، دست روزگار او را به سمتی میبرد که خودش با دست خودش آن سرنوشت را رقم میزند در این موارد  میگویند........

-------------------------------------------------------

مثل : قیمتش بشیه پلنگی پیشانی

Gheymatesh bashiah palengi pishani

معنی: قیمتش را روی پیشانی پلنگ نوشته اند

شرح:وقتی قیمت جنسی چنان بالاست که کسی جرات بیان رقم آنرا هم ندارد  میگویند........

-------------------------------------------------------

پوستشه کنار بنگنی هستقانش دیار میبو

Posteshe kenar bengani hasteghanesh diar miboo

معنی: پوستش را کنار بگذاری استخوانهایش معلوم میشود

شرح:وقتی یک نفر آنقدر لاغر است که جز پوست و استخوانی نیست  میگویند........

-------------------------------------------------------

زوما بشیه زن پیری کاری پی

Zoma bashiah zen piari kari pey

معنی: داماد رفته است دنبال کار پدر زن

شرح:وقتی یک نفر برای کس دیگری آنقدر بی علاقه کار میکند که ارزش آن کار را از بین میبرد  میگویند........

-------------------------------------------------------

چشمشی سره هندی گیتی

Choshmeshi sare handi giti

معنی: روی چشمهایش را پوشانده است

شرح:وقتی یک نفر آنقدر بی حیاست که در موقع دعوا ملاحظه هیچ چیز و هیچکس را نمیکند و یا وقتی کسی به عمد از کنار مسئله ای با چشم پوشی عبور میکند میگویند........

-------------------------------------------------------

زیدشت عروسیه فشندک میرقصن

Zidasht arosiah fashandek miraghsen

معنی: زیدشت عروسی است فشندک میرقصند

شرح:وقتی یک نفر کاسه داغ تر از آش میشود میگویند........

-------------------------------------------------------

کهنه پنیر پوست اگر پوست گردی دشمن دی دوست میگرده

Kohneh panir post agar post gardi doshman di dost migarda

معنی: اگر پنیر پوست کهنه ( غیر قابل استفاده) دو باره قابل استفاده شد دشمن هم دوست میشود

شرح:وقتی دشمنی ادامه دار باشد و کهنه و دیرینه شده باشد دیگر امکان دوستی در این بین وجود ندارد

-------------------------------------------------------

بشو عربستان مادیانه بین کره شه بستان

Bashoo arabestan madiane beyn koreshe bestan

معنی: برای انتخاب اسب برو عربستان و اول مادرش را ببین

شرح:بیشتر در مورد انتخاب همسر میگویند که  قبل از انتخاب فرد به اصل و نسب و خانواده اش توجه داشته باش

-------------------------------------------------------

مثل : قاطره بگوتن پیرت کیه بگوت ماارم مادیانه

Ghatere bagoten piaret kieh bagot maarom madianah

معنی: به قاطر گفتند پدرت کیست گفت مادرم مادیان است

شرح: وقتی کسی بی اصل و نسب است و سعی میکند برای خود اصل و نسب مجازی بتراشد  میگویند........

-------------------------------------------------------

کل نبی یی گوکوئک

Kale nabiey gowkoek

معنی: پیچ انگوری ( یک نوع گیاه سمی که میوه هایش شبیه گوجه فرنگی و اندازه دانه های انگور است ) مربوط به کل نبی

شرح: متاسفانه شرحی پیدا نکردم

-------------------------------------------------------

از گرسنگی عباسی دوس از بزرگی نواب هند

Az goresnegi abasi dus az bozorgi  navabe hend

معنی: ازگرسنگی آویزان عباس است و از بزرگی لاف نوابی هند را میزند

شرح:وقتی یک نفر  آدم قابل توجهی نیست اما لاف بزرگی و منم منم میزند میگویند........

-------------------------------------------------------

کوری خانه نشینه بغدادی خبر دار

Kori khane neshineh Baghdadi khabardar

معنی: کور زمین گیر است و از بغداد خبر دارد

شرح:وقتی یک نفر به ظاهر آدم آرام و سر بزیری است ولی دائم بصورت پنهانی در کار مردم سرک میکشد و تفحص میکند  میگویند........

-------------------------------------------------------

کینی سری کدخدا

Kini sari kadkhoda

معنی: کد خدای نشسته

شرح:وقتی یک نفر دست به هیچ کاری نمیزند ولی اختیارداری کار همه را هم میکند میگویند........

-------------------------------------------------------

پیر یوئر مینه پسر داسقاله دس میره

Piar yoer minah pesar dasghale das mirah

معنی: پدر به کمک دیگران میرود و پسرش داس کوچک دست میگیرد

شرح:وقتی یک نفر به ظاهر میخواهد نشان دهد که او هم مانند دیگران دارد کاری انجام میدهد  میگویند........

-------------------------------------------------------

اگه پیر مارته نمیدییی ادعای پا تشاهی میکردی

Ageh piar maarete nemidiey edeaye pateshahi mikordi

معنی: اگر پدر و مادرت را نمیدیدی ادعای پادشاهی میکردی

شرح:وقتی یک نفر گذشته خود را فراموش کرده و به دیگران به دروغ فخر فروشی میکند  میگویند........

-------------------------------------------------------

ستک ستک صل علی تی یی تک

Sotek sotek sale ala tiey tek

معنی:   لب شکری، لب شکری، ماشا الله به لب تو

شرح:وقتی بخواهند کسی را متوجه عیبی بزرگی در خودش کنند که او این عیب را در دیگران مورد استهزا قرار میدهد  میگویند........

-------------------------------------------------------

این فرتک به اون فرتک در

In fertek be on fertek dar

معنی: این فرتک به آن فرتک در

شرح:این متلک به آن متلک در ( موشک جواب موشک)

-------------------------------------------------------

باباتی خانه آجر پخته ره سگ نمیخورد

Babati khaneh ajore pokhte re sag nemikhord

معنی: در خانه پدرت آجر پخته را سگ نمیخورد

شرح:در مورد تازه بدوران رسیده ای  میگویند که در خانه پدرش هیچ امکانات پیشرفتی نبود( کنایه از اینکه تو قبلا هیچ کسی نبودی)  میگویند........

-------------------------------------------------------

آل پاشایی کلا گرسیه

Ale pashaei kela garsiah

معنی: شبیه کلاه آل پاشا شده است

شرح:وقتی چیزی زیر دست و پا له و خرد میشود ( پامال و نفله شده)

-------------------------------------------------------

اچینه تاریک انباری گربه

Achine tarik anbari gorbah

معنی: مانند گربه انبار تاریک است

شرح:وقتی یک نفر بسیار منزوی و گوشه گیر است و یا هر چیزی اورا به وحشت میاندازد  میگویند........

-------------------------------------------------------

دور از علی اکی ننه

Door az alieki nanah

معنی: دور از مادر علی کوچولو

شرح:در مورد کسی میگویند که عیب خود را نمیبیند ولی در مورد همان عیب از دیگران ایراد میگیرد  میگویند........

-------------------------------------------------------

اچینه ده میان بومی خر

Achineh dah mian bomi khar

معنی:مانند خر رها شده در وسط ده است

شرح:در مورد کسی یا چیزی میگویند که همیشه در اختیار دیگران است و از خود اختیاری ندارد (خری که بی صاحب در وسط ده رها شده باشد هر کس که کاری داشته باشد بندش را میکشد و با خود میبرد)

-------------------------------------------------------

صبح که میا قر پی دره شو که میبو ذکری دره

Sobh ke mia gher pey dara sho ke mibo zekrey dara

معنی: صبح که میشود دنبال قر و فرش میرود و شب که میشود  بدنبال ذکر و دعا یش میرود.

شرح:در مورد کسی میگویند که ریا کار است  و در مواقع مختلف کاملا متضاد عمل میکند.

-------------------------------------------------------

دوری دلبره وا نزدیکی زهره بر

Doori delbareh va nazdiki zahreh bar

معنی: از دور دل میبرد و از نزدیک زهره

شرح:در مورد کسی یا چیزی میگویند که دور نمای خوبی دارد ولی در واقع عکس آن چیزی است که نشان میدهد

-------------------------------------------------------

خودمانی گل خودمانی دیواری دیم

Khodemani gel khodemani divari dim

معنی: گل خودمان روی دیوار خودمان

شرح:معمولا برای ازدواج های فامیلی گفته میشود( یعنی وقتی که همسر خوب در فامیل برای این فرد داریم چرا برود با غریبه ازدواج کند؟)

-------------------------------------------------------

دزدی که به ما واکت مهتاب شو گردی

Dozdi ke be ma vakat mahtabe sho gardi

معنی: نوبت دزدی که به ما رسید شب مهتابی شد

شرح:کلا برای بیان بد شانسی بکار میرود ( نوبت به اولیاء چو رسید آسمان تپید)

-------------------------------------------------------

علف در کندا بو زده یه

Alafe dare kanda bozadeh yah

معنی: علف جلوی خانه بو میدهد

شرح:وقتی کسی اعتماد به نفس ندارد و همه چیز مربوط به خودش را کمتر از دیگران میبیند (مرغ همسایه غازه) میگویند........

-------------------------------------------------------

حاضره قلم به چشمش بشو روی کاغذ نشو

Hazereh ghalam be choshmesh basho roye kaghoz nashoo

معنی: حاضر است قلم به چشمش برود و روی کاغذ نرود.

شرح:در مورد کسانی بکار میرود که از درس خواندن فراری هستند  و به هر بهانه از این کار فرار میکنند

-------------------------------------------------------

بعد از عروسی پنزار درنگن فراوانه

Bad az arusi peynzar darengan feravanah

معنی: پس از عروسی کسانیکه پنج ریال پنج ریال کمک میکنند فراوانند

شرح:در مورد کسانی بکار میرود که پس از اتمام کار میایند و به اصطلاح بصورت ظاهری میخواهند کمکی بنمایند

-------------------------------------------------------

کهنه گیوا لنگه آنش راهی میان کتی

Kohneh giva lengeh anesh rahi mian kati

معنی: کفشهای کهنه اش در راه افتاده است

شرح:در مورد کسی میگویند که سالیان سال در انجام کاری ممارست نموده و پیشکسوت شده   میگویند........

-------------------------------------------------------

اون موقعی که تو آدمی سر دنبی ای ما اینکاره بییم

On mogheh ie keh to adomi sar danebiey ma in kareh bieym

معنی: آن موقعی که تو هنوز تبدیل به ادم نشده بودی( میان آب و گل بودی) ما این کارها را میکردیم

شرح:در مورد کسی میگویند که در کاری تازه وارد است و ادعایش هم میشود و دیگران میخواهند به او ثابت کنند که ما قبل از تو این کاره بوده ایم(اون موقعی که تو به سیب زمینی میگفتی دیب دمینی ما این کاره بودیم)

-------------------------------------------------------

اچینه دار سری غراب

Achineh dare sari ghorab

معنی: مانند کلاغ روی درخت است

شرح:در مورد کسی میگویند که بسیار فرصت طلب و ابن الوقت است ( کلاغ روی درخت مینشیند و انتظار میکشد و به محض اینکه گردو از بالای شاخه ها به پائین میافتد میرود و آنرا میقاپد)

-------------------------------------------------------

کار جهان ببی تنگ       علی بابا بشی جنگ

kare jahan babi teng  ali baba bashi jeng

معنی: کار جهان آنقدر خراب شده است که علی بابا هم به جنگ رفته است

شرح: وقتی از روی ناچاری برای انجام کاری به افراد بدون صلاحیت کار بسپاریم این مثل بکار میرود.

--------------------------

اتک گنی = atek gani = گورش را گم کرد( شرح: اتک به معنای پرت کردن و دور انداختن و کنی مخفف گردس به معنی شد است و اتک کنی یعنی دور انداخته شد)

اسناد ومی چینه = asnad vamichinah = عیبجویی میکند (شرح : اسناد به معنی پرونده و سند است و ومیچینه به معنی ولو کردن و گشودن است و اسناد ومیچینه یعنی پرونده های جدید باز میکند)

استرم مینه= esteram minah = اصرار بیش از حد میکند ( استرم یعنی اصرار همراه با لجاجت است)

آلیانش او دکت = alianesh ow dakat = وضعش به هم خورد ( شرح: آلیان به معنی خانه و کاشانه است و او به معنی آب و دکت به معنی افتاد میباشد)

اوره تیژ مینه = ou re tij minah = او را تحریک میکند ( تیژ معمولا برای به معنی تیز کردن وسایل برنده به کار میرود و اوره تیژ مینه یعنی او را برای بریدن آماده میکند)

ایل فرو کرد = ile ferou kord =پنهانش کرد - از دسترس خارج کرد(شرح: ایل یعنی دسته و گروه و ایل فرو یعنی در یک حالت غوغا سالاری و هوچیگری اصل قضیه را محو کرد مانند اینکه در نزاع دسته جمعی چیزی مفقود شود و نتوان سارق را تشخیص داد)

بزاس بگوت = bezas bagoot = بلاخره طاقت نیاورد و گفت ( وقتی زمان فارغ شدن فرا میرسد جلوگیری کردن از تولد بچه غیر ممکن است این لفظ به معنی آن است که شخص حامل پیام یا راز آنقدر برای گفتن مطلب تحت فشار روانی قرار داشت که دیگر جلوگیری و خویشتن داری برایش ممکن نبود)

تسن کین بهانه جوکلاسه= tosene kin bahanehe jow kelaseh= تقصیر عملکرد خودش را به گردن دیگران می اندازد ( معمولا کسی که نان جو میخورد باد در معده اش تولید میشود و اگر بادی از او خارج شود میتواند مسبب آنرا نان جو قلمداد کند و این مثل در مورد افرادی بکار میرود که همیشه بهانه ای برای توجیه کارهای خطای خود دارند)

خودشه بچقانس= khodesheh becheghanes = خودش را تحمیل کرد ( بچقانستن معمولا در مواردی بکار میرود که مثلا شما خود را میخواهید وارد یک صف بهم پیوسته کنید در اینصورت ابتدا از پهلو خود را در لابلای افراد جا میکنید و سپس تغییر وضعیت میدهید)

بزکی داره غمکی = bezeki dareh ghameki = ( تنها یک بز  دارد و غصه همان را می خورد) برای خودش عالمی دارد، به گرفتاری های دیگران بی اعتناست.

پاشی پیش د درشیه = pashi pish deh darshieh= از قبل بدهکاری بالا آورده است ( پایش را زیادتر از گلیمش دراز کرده است )

پریس گرسیه = poris garsiah = انگل شده - آویزان شده ( پریس به معنای تحت الحمایه شدن و یا الحاق چیزی کوچک به شیئی بزرگ است)

تته نین = tateh nin = کوفتت بشود ( تته به معنای تخته سنک زبر و سخت است و تته نین یعنی مثل سنگ شود و نتوانی بخوری)

ترحه مینه= tarheh minah = روترش میکند و قهر میکند ( ترحه یعنی مجروح)

تکشه تا دکردی = tekeshe ta dakordi = به او افسار زده است - او را مطیع خود کرده است ( تک به معنی دهان و تا به معنی طناب و نخ است)

جوجوئک = jow jowek = دهن لق ( جوجوئک از ماده جویدن و در دهان گردانیدن است)

چمشه دس بیوردی = chameshe das biordi= راهش را یاد گرفته ( چم به معنی راه پر پیچ و خم است )

چو خوره چارک = chou khore charek = تو سری خور و بی عرضه ( چارک به معنی قاقم است )

خال خال هاچیه = khal khal hachiah= او را به حرف گرفته تا راضیش کند

دفتین میزنه = daftin miozanah =  موقع راه رفتن به این طرف و آنطرف متمایل میشود (دفتین وسیله ای است که برای کوبیدن گره های فرش پس ازبافتن یک رج، ونیز خواباندن پودهای ضخیم ونازک قالی مورد استفاده واقع می شود)

دمکل = domkal = مزاحم سمج ( دمکل به معنی چیزی است است که به دم بسته شده باشد)

زرت ماقلی = zerte magholi =  بچه ای که حرفهای گنده تر از دهنش میزند

عین ازکیکش نی = eyne azkikesh ni = عین به خیالش نیست

قر تپوس = ghore tappous = کسی که از چاقی لپ هایش در حال انفجار است

کفرو و فرو گردسی = kafarou va farou gardessi =  از این رو به آنرو شده است - بکلی عوض شده است

یخ ویورد = yakh vayourd = قهر کرد ( منجمد شد)

هرکی سرخ ریشه تی اِی بَبایی خویشه؟ = (آیا هرکس ریش سرخ رنگ دارد فامیل پدرت است؟) یعنی هرکسی را به خود نسبت نده. ضرب المثل معادل: کار نیکان را قیاس از خود نگیر، هر گردی گردو نیست.

تا تورِ حالی کُنُم اُن سَر دنیایی خر داد می نَه = آنقدر کند ذهنی که خرهای آن طرف دنیا قبل از تو موضوع را فهمیده اند. ضرب المثل معادل: دو ریالی ات نمی افتد.

اَچین گَردِسیَه دُهلِ دارِکان = آنقدر(شکم یا چیزی مانند آن)  باد کرده که مثل دهل شده

نه او خوره می تی تی، نه دان خوره می تی تی، مرغانه مینه اسپی اسپی= (مرغ من نه آب و نه دانه می خورد ولی تخم های سپیدی می گذارد) این ضرب المثل را برای  آدم های پرکار و توانمند می گویند.

پاش بشیه لحافی بیخ= (پایش زیر لحاف رفته) خودش را جا کرده. جایش را محکم کرده.

سَرِشِ تازه کُچِلاب دِ دَر اوردِیَه = تازه سرش از پوسته بیرون آمده. به کسی می گویند که تازه کار و پر مدعاست.

گوشش باد با خوردیه = (معمولا گوساله وقتی اولین بار که از طویله خارج می شود و هوای تازه را می بیند دچار شعف زیاد می شود و دیگر به آسانی نمی توان او را به طویله برگرداند.)  به هرکس که اولین بار شرایط تازه ای را می بیند و رفتار غیر عادی می کند می گویند.

آسمانی کین دِ جیر کَتیه = (از زیر آسمان پایین افتاده)  به آدم مغرور می گویند.

شیطانی دو ولگه = (انشعاب دوم شیطان)  به آدم یا بچه شیطان می گویند.

شیطان پهلو = به آدم بد جنس می گویند.

سَوا دورِه خور = (دوره یعنی قابلمه) به کسی می گویند که با دیگران مشارکت نمی کند. به افرادی که در سر سفره نمی نشینند هم می گویند.

چُشمِشِ هَندی گیتی = (چشمش را بسته) به چیزی اعتنا نمی کند، بی ملاحظه است.

ارزان خری اَنبوم خری = اگر چیزی را ارزان بخری حتما چیز بی ارزشی خریده ای. (انبوم همان انبان است که کیسه ای خشک از جنس پوست گوسفند بوده و برای نگهداری غلات استفاده می شد. معمولا انبوم، به دلیل سنگینی محتوی، پس از چند بار استفاده پاره و بناچار وصله می شد و از اینرو اغلب آنها با وصله های متعدد مشاهده می شدند و به همین دلیل به نماد کهنگی و بی ارزشی تبدیل شده بودند.)

کَرگ دی واری بیخِ بَیرَه غَنیمَتَه = اگر مرغ هم بتواند کمکی کند باید استقبال کرد. یعنی باید از توان همه هرچند کم باشد برای کار بهره گرفت. وار در تاتی به معنی رشته کاری که باید انجام شود می باشد.

چِل پیچ اُوردن = (چهل پیچ آوردن) به ستوه آوردن، عاصی کردن.

این نوشته ممکن است نیاز به تصحیحاتی داشته باشد که امیدوارم سروران ارجمند بنده را راهنمایی بفرمایند


آخرین بروزرسانی ( دوشنبه ، 4 شهریور 1392 ، 10:14 )
نظر
افزودن جدید
sepideh     |213.207.212.xxx |2009-06-17 13:24:57
fantastic!bravo!
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
آدرس سایت:
عنوان:
 
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pinch:
:(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo::huh::whistle:;):s
:!::?::idea::arrow:
 
لطفا کد آنتی اسپم نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.

کامپوننت نظرات بر مطالب، جوملا فارسی توسعه و پشتیبانی توسط گروه نرم افزاری جوملا - http://www.joomla.ir"

 
ورود اعضا
آمار بازدید کنندگان
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterامروز2308
mod_vvisit_counterدیروز3557
mod_vvisit_counterاین هفته2308
mod_vvisit_counterهفته گذشته26773
mod_vvisit_counterاین ماه79095
mod_vvisit_counterماه گذشته138384
mod_vvisit_counterکل بازدیدها2837113

We have: 51 guests, 6 bots online
Your IP: 54.227.5.234
 , 
Today: فروردين 31, 1393

hotfa

Joomla Extensions Directory Listing